Proefdieren en andere twijfels

Standaard

Omdat ik nog nooit op het Donders instituut geweest was, waar ik vanaf Februari een master ga doen, besloot ik maandag naar de open dag van Cognitive Neuroscience (CNS) te gaan. Het was echt superleuk, we kregen interessante masterclasses. De CNS master heeft vier specialisaties: Language and Communication (mijne), Brain Networks and Neuronal Communication, Learning, Memory and Plasticity (wil ik keuzevakken van doen) en Perception, Action and Control. De masterclasses waren van de twee laatstgenoemde specialisaties.

Bij beide praatjes kregen we uitleg over onderzoek dat momenteel in die vakgebieden gedaan wordt. Een postdoc vertelde over haar onderzoek waarbij ze naar ADHD kijkt in genetisch gemodificeerde fruitvliegjes. Daarna vertelde een docent over een recente publicatie in Nature, waarbij ze keken naar de invloed van bepaalde hersengebieden op perceptie door apen proefjes te laten doen terwijl ze die hersengebieden ‘uitschakelen’ door alle neuronen te activeren. Of zoiets. Dat laatste heb ik niet helemaal goed onthouden/begrepen, ik struikelde een beetje over de aapjes met apparatuur in hun hersenen.

Laatst moest ik voor een van mijn vakken bij taalwetenschap een populair-wetenschappelijk artikel schrijven over het FOXP2-gen, een gen dat mogelijk te maken heeft met taalvermogen. Mensen met een bepaalde mutatie in dat gen ontwikkelen ernstige spraak- en taalproblemen. Naar aanleiding van de ontdekking van dit gen is er ook veel onderzoek gedaan bij dieren: hebben dieren dit gen ook? Ja, in een iets andere vorm. Wat gebeurt er als je dieren genetisch modificeert zodat ze de menselijke vorm van het FOXP2-gen hebben? Muizen kunnen dan iets meer leren dan hun normale soortgenootjes. Hartstikke interessant allemaal.

De drie bovengenoemde onderzoeken zetten mij aan het denken. Er worden blijkbaar behoorlijk veel proefdieren gebruikt in de cognitieve neurowetenschap. Tijdens mijn master kan ik het vak neuroanatomy gaan doen, waarbij ik onder andere in rattenhersens en mensenhersens mag gaan snijden. Ook kan ik, mocht ik die richting op willen, een cursus doen waarna ik een soort certificaat behaal dat ik met proefdieren kan en mag werken. Nu is dat geloof ik voor mijn specialisatie niet heel relevant, maar bij minstens twee van de drie andere specialisaties kom je waarschijnlijk wel in aanraking met proefdieren als je later onderzoeker bent.

Ik weet niet zo goed wat ik hier van vind. Het lijkt me heel erg interessant om meer te leren over de anatomie van de hersenen, dus ik ben wel degelijk van plan om neuroanatomy te gaan volgen. Met mensenhersens heb ik geen principiële problemen, die mensen hebben op hun donorcodicil aangevinkt dat hun lichaam voor wetenschappelijk onderzoek mag worden gebruikt. Dat heb ik zelf ook aangevinkt. Ik weet niet precies hoe dit soort dingen werken, maar ik neem aan dat de rattenhersenen van proefdieren komen.

Ik sprak met verschillende mensen over proefdieren om te vragen wat zij ervan vinden. Een vriendin van me zei dat het allemaal wel meevalt, proefdieren worden volgens haar gewoon heel goed behandeld en gaan op een bepaalde leeftijd met pensioen. Er zijn ook strenge richtlijnen voor als je proefdieren wil gebruiken in je onderzoek, je moet dan een voorstel doen wat door de ethische commissie moet worden goedgekeurd voor je het mag uitvoeren. Er wordt naar gestreefd om het gebruik van proefdieren te verminderen.

Toch zit het me niet heel lekker. Sinds dit artikel op Zenhabits verscheen overweeg ik veganisme. Het artikel focust met name op de effecten van een plant-based diet op je gezondheid, maar het kleine stukje over compassie raakte me. Hoe halen we het eigenlijk in ons hoofd om als mensheid andere wezens zo te behandelen? Wat geeft ons het recht om dieren (en de aarde, trouwens) zo te behandelen als we nu doen? Ik weet het niet.

Want ook al worden proefdieren tegenwoordig misschien goed behandeld, we gebruiken ze wel nog steeds. Blijkbaar vinden we onszelf (‘de wetenschap’) zo belangrijk dat we het gerechtvaardigd vinden om muizen genetisch te manipuleren. Ik was trouwens helemaal geschokt toen ik bij taalwetenschap leerde over een onderzoek waarbij bij katten de oogjes dichtgenaaid werden om de kritische periode voor zien te ontdekken. Dit onderzoek is in de jaren zestig uitgevoerd, en inmiddels zou het geloof ik ook niet meer mogen, maar toch.

Ik moet wel toegeven dat ik met fruitvliegjes niet zo’n moeite heb. Die mogen ze van mij best genetisch manipuleren en in reageerbuisjes bewaren enzo. Maarja, waar leg je de grens? De meeste mensen zullen het schokkender vinden bij katten en honden, omdat we die nou eenmaal als huisdieren kennen.

Ik vind het altijd zo overweldigend om na te denken over dit soort dingen. Ik raak altijd een beetje in paniek van hoe groot het is. Er is zoveel ‘verkeerd’ in onze samenleving, heeft het wel zin om me hier druk om te maken? Stel je wil warme laarzen kopen en komt erachter dat voor Uggs schapen mishandeld worden. Goed, oke, geen Uggs dus, misschien nep-warme-laarzen? Onee, daar schijnen wasbeerhondjes levend voor gevild te worden (zie comments bij het artikel over Uggs). En hoe zit het dan met het vest dat ik nu aan heb? Daar zit wol in. Geen idee waar die wol vandaan komt, misschien wel van dezelfde zielige schaapjes in Australië. En het is misschien slecht om kleding te kopen bij de H&M, maar waar kan ik dan wel eerlijke, betaalbare kleding kopen? Ik wil graag meer van de wereld zien, ging naar Polen. Met het vliegtuig. Slecht! En wat is er dan belangrijker? Mensenrechtendingen of toch het milieu en hoe dieren behandeld worden? Er is nog zoveel dat beter kan. Ik voel me altijd een beetje verlamd bij dat idee, schuldig over alle dingen die ik beter zou kunnen doen maar wanhopig omdat het gewoon teveel is, omdat het nu nog te ver weg is van hoe ik leef, omdat ik het niet allemaal tegelijk kan veranderen.

Uiteindelijk denk ik dat het in kleine dingen zit. Ik ben overgestapt van de ING naar Triodos (na het lezen van dit artikel: ons geld betaalt wapens). Ik eet al een aantal jaar bijna geen vlees meer. Ik koop soms bij de biologische winkel, meestal hangt dat een beetje van mijn portemonnee af. Onze katten komen van een stichting die kittens opvangt. Ik doe mee aan allerlei hippie-initiatieven: leen boeken (uit), ga naar een kledingruilfeestje, stop ongebruikte kleding in de containers voor het goede doel, koop een deel van mijn meubels tweedehands.

Er zijn een hoop inspirerende blogs als je tips wil over hoe het beter kan. Laatst ontdekte ik ‘ik ben Iris niet‘. Don’t do nothing if you can’t do everything, schreef ze over bont. Niet dat ik bont zou dragen, maar met deze woorden beantwoordde ze mijn twijfels, mijn verlamdheid. Gewoon focussen op wat je wel doet en kunt doen. Stapje voor stapje naar een betere wereld toe. Een ander blog dat me inspireert is Mille Pagine. Haar living like larry stukjes zijn hard en confronterend, ze openen je ogen. Soms schrijft ze ook stukken met tips over hoe het ook kan, bijvoorbeeld dit fair trade verlanglijstje.

Ik ben nog steeds niet van plannen om morgen opeens veganistisch te gaan eten, maar wil wel langzaam die richting uit. Of ik het ooit ga halen weet ik niet, misschien blijf ik wel hangen bij ‘thuis veganistisch, buiten de deur vegetarisch’. Of ‘geen melk en eieren, wel af en toe kaas’. Ik zie wel. Mijn boter voor op brood is vanaf vandaag van soja gemaakt. Het is maar een heel klein eerste stapje, maar toch, het is meer dan niets. Binnenkort ga ik een keer sojayoghurt met vruchtjes kopen, kijken of ik dat lust.

Wat betreft de proefdieren: een van de eerste vakken die ik ga volgen bij Cognitive Neuroscience is neurophilosophy. Ik hoop dat we daarbij ook ingaan op proefdieren en de ethische aspecten daarvan. Ik hoop dat we daar informatie krijgen, want alles wat ik in dit artikel noem is van horen zeggen, ik heb geen idee hoe het nou werkelijk zit met proefdieren op het moment.

Advertenties

»

  1. Zeer interessante blog! Heel overzichtelijk geschreven :) Ik zit precies met dezelfde dingen (okee, niet wat betreft de proefdieren ivm studierichting. Dat is wel een naar dilemma :/) maar vooral met dat veganistisch eten. Ik ben zes jaar geleden van de ene op de andere dag vegetarisch gaan eten en sindsdien heb ik meerdere fases gehad waarin ik meer vegan wilde eten, maar om een of andere reden lukt het me nooit. Inmiddels eet ik heel weinig boter en kaas, maar melk, yoghurt en eieren kan ik moeilijk loslaten. (Ik vind sojamelk zoooo vies, en ik vind eieren zoooo lekker.) In mijn ideaalbeeld zou ik ook het thuis vegan eten maar als ik ergens dierlijke producten krijg het wel eten, maar goed, zelfs dat duurt nog wel even.
    Ben heel benieuwd hoe het nu uiteindelijk zit met die proefdieren…

  2. Hey elise, herkenbare overwegingen! Ik weet het zelfs ook allemaal niet, maar denk dat de juiste weg in het midden ligt, niet in een van de extremen. Proefdieren zijn in mijn mening helaas niet altijd te vervangen door kunstmatige middelen, alhoewel dat wel beter zou zijn. Kijk maar eens op de site van proefdiervrij, die werken samen met wetenschappers om dieren uit het lab te houden. Een heel mooi streven, en ik hoop echt dat het zo uitkomt!
    Toch heb ik ook zo mijn twijfels bij bijvoorbeeld veganistisch leven en proefdiervrije cosmetica. Heel veel bedrijven, bijvoorbeeld Lush, claimen dat zijn dierproefvrije producten verkopen. Na het bekijken van de ingrediëntenlijst van een van hun douchegels vond ik zowaar wel een paar stoffen waarvan de acute vergiftiging bij huidcontact op konijnen en ratten bekend is… Dit wil niet zeggen dat zij zelf op dieren hebben getest, maar ergens in een grijs verleden heeft er dus wel een konijn gecrepeerd voor mijn ‘dierproefvrije’ Snow Fairy douchegel. Wat ik wil zeggen is dat in werkelijkheid je niet ontkomt aan dierproeven in producten die je dagelijks gebruikt, hoe graag je ook zou willen. Ik denk dat veel veganisten dit niet eens weten eigenlijk :(
    Over proefdieren op het Donders instituut weet ik ook niet zo wat ik moet denken. John van Opstal zegt dat de aapjes geen last hebben van de seal in hun schedel en dat ze goed verzorgd worden omdat ze aan een zieke aap niks hebben. Als de aapjes met pensioen moeten zijn het juist dierenactivisten die het voor de beestjes verpesten, omdat geen enkel opvanghuis of dierentuin de aapjes wil opnemen uit angst voor represailles van deze activisten. Dit komt natuurlijk van het hoofd van het instituut, maar als dit waar is dan vind ik het heel erg sneu :(

    • Hmm, dat van die proefdieren en Lush douchegel is wel lastig. Sowieso is het trouwens gek dat die stof in douchegels voor mensen mag worden gebruikt als hij giftig is op de huid van konijnen en ratten, of is dat normaal? Ik gebruik en koop zelf gelukkig vrij weinig make-up, en ben van plan om, als ik nog make-up ga kopen, eerst van te voren uit te zoeken of deze proefdiervrij is of niet, ik kwam er net achter dat dat echt supermakkelijk gaat op de site http://www.proefdiervrij.nl.

      • Die app van proefdiervrij en ook de lijst op de website is niet compleet en ook niet zo handig… Maar met een beetje research kom je ver! Goede richtlijn is de grote wereldwijde make-upmerken te vermijden, dus de duurdere merken die ze bijvoorbeeld bij Douglas verkopen. Punt van deze merken is dat ze wereldwijd verkopen en het in veel landen in Azië verplicht is om op dieren te testen voor je ze daar mag verkopen. gelukkig zijn de twee goedkoopste merken bij kruidvat (Catrice en Essence) wel dierproefvrij en hebben die ongeveer alles wat je zou willen hebben, en dan ook nog eens heel goedkoop!

  3. Wat een ontzettend goed, weloverwogen en respectvol geschreven stuk! En dat zeg ik niet omdat ik een linkje spotte (maar dat vind ik alsnog wel erg leuk ^^). Ik wil graag iets dieper ingaan op dat vliegen, dus daar heb ik nu een artikeltje over gemaakt, ik zet het binnenkort online (nog even schaven). =)

    @ Janneke: ik heb niet meer ‘bewijs’ dan jij, maar dat wat van Opstal zegt heb ik inderdaad eerder gehoord. In de milieuactivistische ‘wereld’ lijken de anti-proefdierenactivisten het meest gewelddadig. Proefdieronderzoekers of -verzorgers willen bv ook vaak niet met naam en toenaam, of met foto in de krant of in een tijdschrift, omdat het niet zelden voorkomt dat zij dan bedreigd worden, of dat hun huis wordt ingegooid. Ik vind het ontzettend naar dat er mensen zijn die zo denken hun doel te bereiken….

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s